Tại hội nghị giao ban mới đây (18.7) của Bộ Công thương bàn biện pháp đẩy mạnh xuất khẩu 6 tháng cuối năm, tình hình cung cấp điện "phập phù" cũng lại là vấn đề nóng nhất. Tại sao vậy?
Một, có phải ngành nào cũng có được lợi thế như ngành điện? Lợi thế lớn nhất là nhu cầu sử dụng của sản xuất và tiêu dùng còn rất lớn so với lượng sản xuất ra của ngành điện. Sản lượng điện bình quân đầu người của Việt Nam năm 2007 mới đạt 785 Kwh, đứng thứ 7/11 ở khu vực Đông Nam Á, đứng thứ 40/49 ở châu Á, đứng thứ 134/192 nước và vùng lãnh thổ trên thế giới, chưa bằng một phần ba mức bình quân của thế giới năm 2003 (2.516 Kwh/người). Lợi thế quan trọng hơn là ở vị thế độc quyền, không bị cạnh tranh của các ngành, hay thành phần kinh tế khác. Vị thế này xem ra có thể còn rất lâu, chưa biết đến bao giờ thay đổi được.
Hai, sản lượng điện bình quân đầu người còn thấp như trên nhưng tỷ lệ hao hụt, thất thoát điện vẫn còn ở mức hai chữ số, thuộc loại rất cao, tại sao vậy? Chỉ cần hạ tỷ lệ hao hụt, thất thoát xuống 1 chữ số thôi cũng đã có thể giảm được tỷ lệ thiếu điện thấp hơn. Hao hụt, thất thoát do đường dây, do mạng lưới, nhưng cũng không ít do tình trạng ăn cắp điện của đơn vị sử dụng và trong đó không thể không có lỗi của ngành điện.
Ba, có ngành nào đòi tăng giá sản phẩm để lấy vốn đầu tư như ngành điện? Trong khi có một lượng vốn không nhỏ được ngành điện không đầu tư cho lĩnh vực chính mà được sử dụng đầu tư ra ngoài ngành như ý kiến của đại biểu tại kỳ họp Quốc hội vừa qua?
Bốn, phải chăng có sự đùn đẩy trách nhiệm lẫn nhau? Tại hội nghị giao ban vào ngày 18.7, ông Huỳnh Văn Thạch, Phó ban kế hoạch EVN đã cho biết một số điểm đáng lưu ý "EVN chỉ quản lý hơn 60% sản lượng điện, còn lại vẫn phải trông chờ vào việc mua điện từ bên ngoài" (nhưng cách nay khoảng 1 tháng thì có công ty ngoài ngành lại bị "ế" do EVN chê giá cao không mua?). EVN vừa triệu tập 12 công ty để chấn chỉnh việc cắt điện mà không báo trước, đồng thời yêu cầu các giám đốc chịu trách nhiệm chứ không thể đổ lỗi cho tập đoàn. Cũng tại hội nghị giao ban 18.7, giám đốc trung tâm điều độ hệ thống của quốc gia ông Đặng Huy Cường cho biết: tại thời điểm này, sản lượng cung cấp điện vẫn thiếu khoảng 30% nhu cầu toàn hệ thống và "đó là mức độ khủng khiếp, nghĩa là không còn điện dự phòng". Sau lời xin lỗi của ông Tổng giám đốc EVN, thì sản lượng điện cung cấp vẫn thiếu ở "mức độ khủng khiếp" như thế, vậy EVN sẽ giải quyết ra sao?
Năm, EVN suy nghĩ như thế nào về ý kiến chỉ đạo của Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải tại hội nghị giao ban lần trước và ý kiến gay gắt của Thứ trưởng thường trực Bộ Công thương Bùi Xuân Khu tại buổi giao ban lần này: "Dù có giải thích thế nào đi nữa thì việc để xảy ra tình trạng thiếu điện cũng là thiếu sót của EVN. Sinh ra ngành điện là để cung cấp điện. Nếu cứ sai lại đứng ra xin lỗi thì quá muộn, gây bức xúc cho người dân, cho doanh nghiệp…"? Cũng theo ông Khu, nếu cắt điện không có lý do chính đáng, EVN có thể bị khách hàng kiện ra tòa và phải bồi thường.
Đào Ngọc Lâm