So với mức “đáy” 366 điểm ngày 20.6, VN-Index ngày 4.7 đạt xấp xỉ 444 điểm, đã tăng 74 điểm, hay tăng 20,2%, cao hơn so với lãi suất tiết kiệm một năm. So với mức “đáy” 107 điểm ngày 23.6, HASTC-Index ngày 4.7 đạt xấp xỉ 126 điểm, đã tăng gần 19 điểm, hay tăng 17,8%, cũng tương đương so với lãi suất tiết kiệm trong một năm. Đạt được mức lãi suất bằng và cao hơn so với một năm gửi tiết kiệm chỉ trong chưa đầy nửa tháng thì quả là một sự thẳng tiến đáng kinh ngạc, thậm chí còn là không ngờ tới đối với nhiều người!
Vậy cái gì đã tạo nên sự thẳng tiến đáng kinh ngạc này và sự thẳng tiến này sẽ kéo dài được bao lâu?
Trả lời câu hỏi thứ nhất, có thể đưa ra một số yếu tố chủ yếu. Trước hết phải kể đến một số yếu tố kinh tế vĩ mô đã được cải thiện, ít nhất cũng không còn căng thẳng như cách đây mấy tháng. Khi vấn đề nóng nhất là lạm phát bước đầu được hạ nhiệt, thì chính sách tiền tệ sẽ không bị thắt chặt hơn nữa do đó việc giải chấp cầm cố cổ phiếu nếu không dừng lại hẳn thì cũng không còn mạnh mẽ như trước. Khi vấn đề nóng thứ hai là nhậåp siêu cũng được hạ nhiệt sẽ dẫn đến kết quả cán cân thanh toán tổng thể được cải thiện, tỷ giá VND/USD về cơ bản sẽ được ổn định, cộng với sự tham gia của các nhà đầu tư trong nước là sự quay trở lại của các nhà đầu tư nước ngoài, làm tăng cầu trên thị trường chứng khoán.
Một yếu tố quan trọng là lượng tiền trong dân cư còn rất lớn. Lượng tiền đó vào lúc này chưa biết đầu tư vào đâu. Đầu tư vào bất động sản thì giá đang giảm, tính thanh khoản rất thấp, nhiều người đã ôm vào khi giá bất động sản đã vượt qua đỉnh sang dốc bên kia nay chưa biết làm thế nào để thoát ra được. Đầu tư vào USD về lâu dài không ăn, đầu tư ngắn hạn như thời gian qua thì đã qua rồi khi tỷ giá đi vào ổn định, chênh lệch giữa giá trên thị trường chính thức và trên thị trường tự do đã thu hẹp. Đầu tư vào vàng hình như chưa phải lúc hoặc lãi suất còn thấp hơn chứng khoán. Gửi tiết kiệm thì lãi suất cao nhất cũng chỉ 18-19%/năm, hiện vẫn chưa được thực dương; nó chỉ thích hợp với nhóm người trung lưu trở xuống, chỉ là nơi “tạm trú” của các đại gia chực chờ các kênh có lãi suất cao hơn.
Một yếu tố quan trọng khác là mức “đáy” gần như đã được xác định cách đây nửa tháng (khi VN-Index xuống 366 điểm và HASTC-Index xuống 107 điểm). Khi mức “đáy” đã thực sự được xác định thì ít nhất cũng không xuống tiếp nữa mà đứng lại hoặc quay đầu đi lên nếu gặp các yếu tố thuận lợi như đã nêu trên.
Một yếu tố đặc biệt của các nhà đầu tư Việt Nam là yếu tố tâm lý. Có đến trên 70% các nhà đầu tư vào thị trường chứng khoán là nhà đầu tư cá nhân; phần đông các nhà đầu tư cá nhân thường đầu tư theo phong trào, chịu tác động lớn của yếu tố tâm lý. Khi thị trường giảm thì chỉ có người bán, rất ít người mua; khi thị trường tăng thì chỉ có người mua, rất ít người bán. Chính các đại gia, các nhà đầu tư lướt sóng, các nhà đầu cơ đã làm ngược lại trong các trường hợp này và thường thu được lợi nhuận, và khi đạt được mục tiêu, họ lại “lướt sóng” sang các kênh đầu tư khác để đón đầu các cơn sốt giá.
Trả lời câu hỏi thứ hai, việc thẳng tiến như trên rất khó bền vững, khó mà kéo dài hơn nữa, bởi cũng có một số yếu tố cản đường thẳng tiến này.
Trước hết, tuy tốc độ tăng giá tiêu dùng tháng 6 đã chậm lại nhưng lạm phát vẫn rất cao. Do vậy, chính sách tiền tệ vẫn tiếp tục được thắt chặt. Lượng tiền ở lưu thông tiếp tục được hút vào các ngân hàng và lượng tiền từ ngân hàng ra lưu thông sẽ tiếp tục được thắt chặt (hạn mức tăng trưởng cả năm được khống chế ở mức 30%, trong khi 6 tháng đã lên tới mức 20%).
Giá vàng thế giới vẫn tăng cao do giá dầu vượt hết kỷ lục này đến kỷ lục khác. Trong khi đó, giá vàng ở trong nước vẫn còn thấp hơn giá vàng thế giới.
Thị trường chứng khoán Việt Nam cũng không thể “một mình một chợ”, khi chỉ số giá chứng khoán thế giới liên tục mang màu đỏ.
Đó là chưa nói tới yếu tố tâm lý và tính phong trào của các nhà đầu tư chứng khoán.
Chính những yếu tố trên mà chúng tôi dự đoán biến động “răng cưa” có thể xảy ra ngay trong một vài tuần tới, mặc dù chiều hướng chung vẫn là theo xu thế tăng.
N.M