 |
|
Làm việc hăng say - quang cảnh thường thấy ở làng nón Đông Hưng Thuận |
(TNO) Với mặt hàng mới: vành nón trang trí mũ bảo hiểm (MBH), người lạc quan thì bảo “sống rồi”, người lo xa lại e dè: “chưa ổn đâu”. Đó là thực trạng ở làng nón hàng chục năm tuổi Đông Hưng Thuận, Q.12, TP.HCM
Im ắng làng nghề
“Làng nghề truyền thống chuyên may các loại nón vải ở khu phố 1 và 2, phường Đông Hưng Thuận có từ trước năm 1975. Bắt đầu là một ít người may nón cho quân đội. Khi vùng ven này bắt đầu đô thị hóa, nhiều nông dân chuyển sang nghề may nón. Dần dần nơi đây phát triển thành làng nghề và thu hút đông đảo lao động đến từ nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Ở thời điểm những năm 2002-2003 làng nghề này đã “bao bọc” cho hơn 1.000 hộ dân nơi đây cùng với hàng ngàn công nhân làm thuê. Dù vậy, từ khi hình thành đến nay, nghề này chưa lúc nào đạt đến “cực thịnh”, nhưng lại thừa lao đao…” - ông Ngô Văn Thể, Chủ tịch Hội Nông dân phường Đông Hưng Thuận, mào đầu câu chuyện về làng nón.
Thế rồi, khi nhà nước có chủ trương (Nghị quyết 32) qui định người đi mô tô, xe máy phải đội MBH trên tất cả các tuyến đường khi tham gia lưu thông, từ ngày 15.12.2007, làng nón chìm trong tĩnh lặng.
Nhớ lại những ngày mới thực hiện quy định nói trên, anh Hân, một chủ cơ sở nón nơi đây vẫn còn sợ. Hơn 20 năm trong nghề, anh tạo dựng được hàng trăm mối là những người buôn bán nhỏ lẻ tại các chợ và cái nón đã gắn liền với bát cơm, manh áo của gia đình anh. Vậy mà giờ không tìm được đầu ra cho sản phẩm, trong khi vải may nón thì đã mua còn rất nhiều…
Và chẳng phải mình anh, thời điểm đó, ở làng nón Đông Hưng Thuận ai cũng như anh, trăn trở với suy nghĩ: Rồi đây làng nón sẽ về đâu (?). Vợ chồng anh Thành (ở khu vực 1, phường Đông Hưng Thuận), được xem là cơ sở có nhiều mối và tương đối khá giả ở làng nón, chuyên bỏ mối cho các đại lý lớn ở chợ Bình Tây, An Đông... thời điểm đó, nón vẫn chất đống ở nhà, nợ lương công nhân hàng chục triệu đồng.
 |
|
Nón kiểu, nón kết - những sản phẩm truyền thống của làng nón Đông Hưng Thuận |
Những ngày đầu thực hiện Nghị quyết 32, theo thống kê của chính quyền địa phương, có hơn 30% tổng số cơ sở sản xuất nón trong làng nghề phải đóng máy, ngậm ngùi nhìn những chiếc máy thêu, máy may trị giá hàng trăm triệu đồng “ở không”... Không khí im ắng đáng sợ bao trùm một làng nghề.
Tín hiệu hồi sinh
Thế nhưng, trong cái khó ló cái khôn. Với bản tính chịu thương, chịu khó cộng với sự hỗ trợ tích cực của chính quyền địa phương trong việc cho vay vốn tín chấp, người dân làng nghề đã dần tự cứu lấy mình bằng việc nhạy bén chuyển qua may các sản phẩm trang trí cho MBH như: vành nón vải, dây buộc,… Thậm chí, có người còn tìm được các hợp đồng may nón gia công xuất qua Lào, Camphuchia, các nước thuộc khối Ả Rập…
 |
|
Vành nón trang trí cho MBH đã góp phần không nhỏ vào việc hồi sinh làng nón |
Và trong những ngày đầu xuân Mậu Tí, đến làng nghề, điều đầu tiên có thể dễ dàng nhận thấy, trái với không khí lặng lẽ cách đấy mới hơn 1 tháng, làng nón hàng chục năm tuổi Đông Hưng Thuận đã trở nên nhộn nhịp với tiếng máy may phát ra từ các cơ sở may nón gia công.
Trong ngôi nhà chất đầy các loại nón vải trẻ em, ở khu phố 2, phường Đông Hưng Thuận, ông Trần Văn An - chủ hộ đã không ngại khoe là mình đã thoát nạn và cơ sở hiện đã hoạt động “rầm rộ” từ hơn một tháng nay. Ông tâm sự: “Sau khi được địa phương giúp đỡ, tạo điều kiện cho vay tín chấp 30 triệu đồng, cộng với số vốn sẵn có, mình đã mạnh dạn mua thêm máy may mới. Nhờ anh em bạn giới thiệu may gia công mũ trẻ em cho một công ty ở Đồng Nai xuất qua Ucraina. Hiện tại, hàng ngày cơ sở của mình thực hiện được khoảng 3.000 chiếc…”.
Vui mừng không kém gì cơ sở của ông An, anh Trần Chí Dũng, chủ cơ sở may nón ở khu phố 1 cũng chỉ vào hàng đống vành nón vải trang trí cho MBH của cơ sở mình, mạnh miệng tuyên bố “mình đã hồi sinh”. Anh Dũng cho biết: “Sau hơn 1 tháng đóng máy, đang loay hoay định bán máy chuyển qua nghề khác, thật bất ngờ, đồng loạt các cơ sở trong làng nghề lại tìm ra hướng làm ăn mới “may vành nón trang trí cho MBH”. Người làm trước hướng dẫn, chia sẻ nguồn hàng cho người làm sau... Và cơ sở của mình đã hoạt động “sung” chở lại từ 1 tháng nay, với mỗi ngày cho ra hàng ngàn vành nón trang trí MBH”.
Hiện nay, ở làng nón Đông Hưng Thuận, không chỉ có các chủ cơ sở may nón đang “hồi sinh” mà ngay cả các công nhân chuyên nghề may nón cũng đã phấn khởi hẳn ra sau hơn 1 tháng nằm chờ hàng.
 |
|
Anh Nguyễn Văn Bảo đang miệt mài với công việc may vành nón của mình |
Anh Nguyễn Văn Bảo, công nhân may nón có thâm niên hơn 7 năm ở làng nghề cho biết: “Dù may vành nón không “ngon ăn” bằng nón kết, nhưng hiện tại thu nhập của mình cũng sống được. Lương (theo sản phẩm - NV) tháng này được gần 1,5 triệu đồng… Mong sao cơ sở luôn có đơn đặt hàng”.
Còn đó những nỗi lo
Rõ là dấu hiệu hồi sinh của làng nón Đông Hưng Thuận là hết sức khả quan. Nhưng những người chủ cơ sở may nón ở đây vẫn đang khao khát và mong ước tới đây họ sẽ có được những bước tiến vững chắc, tránh rơi vào hoàn cảnh tương tự như vừa qua.
Ông Trần Đức Đại, chủ cơ sở gia công vành nón ở khu phố 1, tâm sự: “Cơ sở của mình bắt đầu làm lại từ mùng 6 Tết. Nhưng hiện tại cũng đang rất lo, vì không sớm thì muộn thị trường vành nón trang trí cho MBH sẽ chững lại (ngay như bây giờ, các đại lý lấy vành nón đang có dấu hiệu dừng lấy hàng)… Ai không muốn được hoạt động ổn định. Các cơ sở lớn thì có đầu ra bằng việc ký hợp đồng trực tiếp xuất hàng ra nước ngoài. Còn chúng tôi do không có tư cách pháp nhân nên đang chịu cảnh bấp bênh…”.
 |
|
Theo ông Đức, vì hoạt động không ổn định nên cơ sở của ông luôn phải cho công nhân nghỉ, rồi khi có hàng thì tuyển thêm nên rất tốn kém |
Để đáp ứng nguyện vọng “ăn chắc mặc bền” của các chủ cơ sở, ngay từ khi làng nón bắt đầu có tín hiệu khôi phục lại, chính quyền địa phương, mà vai trò chủ lực là Hội Nông dân phường, đã đề ra rất nhiều biện pháp cụ thể để vực dậy làng nón.
Ngô Văn Thể, Chủ tịch Hội nông dân phường Đông Hưng Thuận cho hay: "Ngay từ khi triển khai thực hiện Nghị quyết 32, chính quyền địa phương đã thấy rõ những khó khăn mà làng nón sẽ đối mặt nên đã không ngừng tìm cách hỗ trợ và tạo mọi điều kiện cho các cơ sở vay vốn tín chấp. Tính đến nay, đã có hơn 1.000 ngàn cơ sở vay vốn tín chấp, với tổng số tiền trên 10 tỉ đồng. Song song đó, để giúp các cơ sở gia công nón đi vào hoạt động ổn định, hiện Hội Nông dân phường đang lập đề án thành lập các tổ sản xuất hợp tác tự nguyện may mũ nón. Qua đây, sẽ tạo được thương hiệu, tư cách pháp nhân, hướng hội viên làm ăn bài bản, có tổ chức, hiệu quả…Đó là hướng tới, còn trong năm 2008, Hội Nông dân phường sẽ phối hợp với Phòng Nông nghiệp quận và Liên minh hợp tác xã TP xúc tiến thành lập một vài tổ hợp tác để làm thí điểm. Nếu thành công sẽ nhân rộng".
Mong rằng, với các chính sách hỗ trợ thiết thực của chính quyền địa phương cùng đức tính chịu thương, chịu khó của những con người gần như cả đời gắn bó với làng nón Đông Hưng Thuận như ông An, anh Đại, anh Thể,… trong tương lai làng nón Đông Hưng Thuận sẽ dần đi vào hoạt động bền vững, góp phần đưa thương hiệu nón cũng như các sản phẩm trang trí cho MBH của làng nón Đông Hưng Thuận vượt sông ra biển lớn. Và quan trọng hơn cả là cuộc sống của hơn 1.000 cơ sở cũng như hàng chục ngàn lao động nơi đây ngày càng trở nên no ấm và ổn định...
Bài, ảnh: Đỗ Thông
|