Quyết định này không chỉ nhằm vào các kiều dân Gruzia mà sẽ tác động đến rất nhiều cộng đồng ngoại kiều khác, trong đó có người Việt Nam sống tại Nga.
Người đứng đầu Nhà nước Nga đề nghị kiểm soát chặt chẽ người nước ngoài trong các chợ, tăng cường trách nhiệm hành chính đối với các vi phạm quy định nhập cư, đối với ban quản lý các chợ và những người buôn bán. Trong lời kết của bài nói chuyện, Tổng thống Putin nhấn mạnh việc có những quyết định cần thiết để "hoàn thiện việc buôn bán" đối với các chợ bán buôn, bán lẻ và chợ thực phẩm. Đồng thời, ông yêu cầu thắt chặt chế độ cấp visa cho người nước ngoài.
Cùng với các động thái kiểm tra, đóng cửa các sòng bạc và các công ty của người Gruzia của chính quyền Matxcơva, sẽ không khó hiểu chủ đích của Tổng thống trong chủ trương này. Tuy vậy, những người nước ngoài đang cư trú tại Nga nói chung và Matxcơva nói riêng dĩ nhiên đều trở thành đối tượng của việc thực hiện chính sách này. Cộng đồng người Việt Nam cũng không phải là trường hợp ngoại lệ.
Với con số hơn 80% người Việt mưu sinh bằng kinh doanh, buôn bán, chợ đóng một vai trò cực kỳ quan trọng đối với sự tồn tại cộng đồng. Những người làm chợ ở Nga được coi là những người có công trong việc ổn định và xây dựng cộng đồng người Việt. Vì vậy, bất cứ một điều gì liên quan tới sự tồn vong của chợ đều trở thành vấn đề nhạy cảm.
Vào thời điểm thịnh vượng nhất, năm 1997 ở Matxcơva có tới 16 ốp chợ như Xaliut 2, 3, 4, 5; Trung tâm thương mại quốc tế KT, Sông Hồng, Tôgi, Lion, An Đông, Phương Đông... Khi đó, hàng hóa Việt Nam đang chiếm một thị phần khả quan. Còn từ đầu năm đến nay, các ốp Xaliut 2, Xaliut 4, sau đó là ốp Sài Gòn hết hạn hợp đồng không thể gia hạn tiếp. Sắp tới ốp Sông Hồng, sau hơn 10 năm tồn tại, phải trả lại phần lớn diện tích. Và cách đây hơn nửa tháng, Phó chủ tịch Duma thành phố đưa tin, đến cuối năm nay, chợ Cherkizov giải tỏa, làm cho cả cộng đồng rất đỗi bàng hoàng. Đóng cửa một ốp, đóng cửa hai ốp, thậm chí là ba ốp, cũng chưa làm cho cộng đồng đi vào ngõ cụt; nhưng nếu chợ Cherkizov bị giải tỏa, thì toàn thể người Việt tại Nga đứng trước một thử thách lớn.
Nếu như lệnh của Tổng thống được thực thi theo đúng tinh thần quyết liệt của nó, thì hầu hết các chợ trên địa bàn Matxcơva đều bị kiểm tra một cách toàn diện từ việc thuê mặt bằng, giấy phép kinh doanh, hộ khẩu và quyền lao động của các hộ kinh doanh. Bên cạnh đó là việc kiểm tra gắt gao phòng hỏa, cứu hỏa, vệ sinh dịch tễ. Qua kinh nghiệm của các cuộc kiểm tra nhiều năm qua cho thấy, để thực hiện tuyệt đối mọi thủ tục đúng theo yêu cầu là điều rất khó và vô cùng tốn kém. Kể cả những chợ quy củ của Nga cũng chỉ đạt 90% yêu cầu... Nếu không đáp ứng được những đòi hỏi của các cơ quan chức năng, nếu để xảy ra một trường hợp đáng tiếc nào dẫn tới việc đóng cửa chợ, thì cộng đồng sẽ chịu tổn thất rất lớn. Hàng chục vạn người sẽ đi về đâu trong cuộc mưu sinh? Rồi biết bao các tiêu cực xảy ra như trốn nợ, hàng tồn, kho bãi sẽ phải giải quyết rất phức tạp, hàng năm chưa chắc đã xong.
Hiện tại, ban giám đốc các trung tâm thương mại đã khẩn trương có những biện pháp tự hoàn thiện, cố gắng tới mức cao nhất để tránh các rủi ro. Được biết, Ban công tác cộng đồng của sứ quán hết sức thận trọng sàng lọc thông tin, một mặt chỉ đạo việc thông tin cập nhật, không để gây ra những xáo trộn không cần thiết.
Trong những ngày này, ốp chợ Sông Hồng đang gấp rút lên kế hoạch xây dựng một khu nhà ở mới đủ tiếp nhận khoảng 300 người; Ký túc xá Rưbắc được chính quyền thành phố cho xây thêm tầng 7, giải quyết kịp thời chỗ ở cho khoảng 150 người; chợ Xaliut 3 đã hoàn thiện hệ thống phòng hỏa và vệ sinh dịch tễ, hợp pháp hóa tới 95% bà con buôn bán trên địa bàn. Đặc biệt, Tổ hợp thương mại Emeral, một trung tâm buôn bán mới của người Việt ở phía nam thành phố đã thu hút, tiếp nhận gần 400 chủ phòng, bố trí cho gần 100 hộ có chỗ ở và đang tiếp tục xây dựng theo quy hoạch hàng loạt quầy bán hàng mới.
Để đối phó với tình hình mới, các TTTM Việt Nam tiếp tục củng cố về cơ sở hạ tầng, tăng cường tính hợp pháp để có thể hội nhập vào dòng chảy văn minh thương mại của nước sở tại.
Huy Hoàng
(Từ Matxcơva)